Lezing: Hanze en het Nedersaksisch | Arjan Ligtenbarg

Lezing in dialect door Arjan Ligtenbarg. De lezing wordt georganiseerd in het kader van het Hanzejaar en het verhaal is ook door niet-dialectsprekers goed te volgen!

In Galerie de Veerpoort op zondagmiddag 4 juni. Aanvang 13.00 en 15.00 uur.
Toegang gratis. Aanmelden: veerpoortdoesburg@gmail.com

Galerie de Veerpoort
Veerpoortdijk 5
Doesburg

In 2023 viert Doesburg samen met acht andere Hanzesteden in het oosten van Nederland het Hanzejaar. Een jaar in het teken van het Hanze-gedachtengoed. Het Hanzejaar is een ode aan de Hanze; het Middeleeuwse handelsnetwerk dat rijkdom en handelsgeest naar de steden bracht en vandaag de dag nog steeds duidelijk zichtbaar en beleefbaar is.

In het gehele gebied van de Hanze werd één taal, het Midden- of Nederduits, gesproken. Het Hoogduits kende in de Middeleeuwen nog geen officiële spelling. Deze kwam pas in opmars na de vertaling van de Bijbel in het Duits door de kerkhervormer Maarten Luther én door de uitvinding van de boekdrukkunst. Het Vlaams-Nederlands en Hoogduits werden daarna officiële talen, met een vastgelegde spelling en erkende literatuur (proza en poëzie). Het Nedersaksisch bleef echter de algemeen gangbare taal, ook nadat de Hanze minder macht kreeg en ten slotte niet meer functioneerde. Geleidelijk ontstond een uitgestrekte zone van regionale dialecten en plaatselijke varianten daarop. Inmiddels is in Noord-Duitsland en in Oost-Nederland het Nedersaksisch een erkende taal.

De Hanze en de Hessenwegen zijn een begrip in Oost-Nederland. Het wegennet liep grotendeels oost-west in het gebied tussen de IJssel en het Duitse achterland. Dit heeft alles met de handel en handelswegen te maken, in en door de regio, en voert terug tot in de Middeleeuwen. Langs de wegen zijn nog oude herbergen te vinden. We vinden ook namen terug als Hessenweg, Helweg en Heelweg. De Hanzesteden langs de Noordzee en Oostzee komen sterk overeen met de IJsselsteden.

In het gehele gebied van de Hanze werd ooit één taal, het Midden- of Nederduits, gesproken. Het Hoogduits kende in de Middeleeuwen nog geen officiële spelling. Deze kwam pas in opmars na de vertaling van de Bijbel in het Duits door de kerkhervormer Maarten Luther én door de uitvinding van de boekdrukkunst. Het Vlaams-Nederlands en Hoogduits werden daarna officiële talen, met een vastgelegde spelling en erkende literatuur (proza en poëzie).

Het Nedersaksisch bleef echter de algemeen gangbare taal, ook nadat de Hanze minder macht kreeg en ten slotte niet meer functioneerde. Geleidelijk ontstond een uitgestrekte zone van regionale dialecten en plaatselijke varianten daarop.

Maar een echte taal was het niet, het werd tot een ’Mundart’ met ontelbaar veel plaatselijke variaties. Inmiddels is in Noord-Duitsland en in Oost-Nederland het Nedersaksisch een erkende taal.

De geschiedenis van de Hanze staat in het boek ‘Hanze, Tol & Handelswegen’,
door Arjan Ligtenbarg en Nico Spit, prijs € 28,50.